Dr hab. Halina Karaś prof. UW

ŻYCIORYS NAUKOWY

• Pracownik naukowo-dydaktyczny w Instytucie Języka Polskiego Uniwersytetu Warszawskiego; kierownik Zakładu Historii Języka Polskiego i Dialektologii od 2000 r.; profesor UW od 1 maja 2004 r.; adiunkt od 1995 r.; w latach 1995-2000 - wykładowca w Katedrze Filologii Polskiej Uniwersytetu Wileńskiego (Litwa); asystent w latach 1988-1995.
• Członek Komitetu Redakcyjnego „Prac Filologicznych” od 2003 r.
• Członek Prezydium TKJ od 2004 r.
• Członek Komisji Oceniającej Republikańskiej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego na Litwie w latach 1997-2000, od r. 1993 - Komisji Oceniającej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego na szczeblu centralnym w Warszawie.

ZAINTERESOWANIA BADAWCZE

• historia języka polskiego, 
• dialektologia,
• kontakty językowe,
• polszczyzna poza granicami kraju.

ROZPRAWY
1. Habilitacja - listopad 2002 r., rozprawa habilitacyjna: Gwary polskie na Kowieńszczyźnie, Warszawa-Puńsk 2002, ss. 425.
2. Doktorat (promotor: prof. dr hab. Stanisław Dubisz): - czerwiec 1995 r., Wpływy języka rosyjskiego w zakresie słownictwa na polszczyznę okresu zaborów (na podstawie prasy warszawskiej z lat 1795-1918), Instytut Języka Polskiego UW, Warszawa, kmpis, ss. 367).
3. Magisterium (promotor: prof. dr hab. Władysław Kupiszewski) - maj 1988.

WYBRANE PUBLIKACJE

KSIĄŻKI

• H. Karaś (red.), Zamknięte w języku. Studia językoznawcze, Wydawnictwo Wydziału Polonistyki, Warszawa 2004, ss. 190.
• Gwary polskie na Kowieńszczyźnie, Warszawa - Puńsk 2002, ss. 425.
• Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia - sytuacja socjolingwistyczna - cechy językowe - teksty, Warszawa 2001 (redakcja tomu; wstęp, autorstwo rozprawy O języku polskim na Kowieńszczyźnie, s. 16-227; wybór tekstów gwarowych z 12 miejscowości).
• Rusycyzmy słownikowe w polszczyźnie okresu zaborów (na podstawie prasy warszawskiej z lat 1795-1918), Warszawa 1996, ss. 361.
• Dialekty i gwary polskie. Leksykon Omegi, Warszawa 1995 (współaut.: S. Dubisz, N. Kolis).

ARTYKUŁY (wybór)

• O języku "Dzienników" Antanasa Baranauskasa, "Archivum Lithuanicum" 2004, 6, Vilnius, s. 177-198.
• „...okrutnieś mi do serca przypadła”. O pewnym wyrazie modnym w „Potopie” Henryka Sienkiewicza, [w:] Zamknięte w języku. Studia językoznawcze, Warszawa 2004, s. 49-57.
• Legenda o świętym Aleksym [w:] Teksty staropolskie. Analizy i interpretacje, pod red. W. Decyk-Zięby i S. Dubisza, Warszawa 2003, s. 251-280.
• O specyfice polszczyzny kowieńskiej (w porównaniu z odmianą wileńsko-smołwieńską), "Studia nad polszczyzną kresową" t. X, pod red. J. Riegera, Wyd. Naukowe "Semper", Warszawa 2001, s. 137-160.
• Sytuacja języka polskiego na obszarze smołwieńskim na Litwie, "Prace Filologiczne" 2001, XLVI, s. 265-292.
• O polszczyźnie anonimowej gramatyki języka litewskiego z I ćwierci XIX wieku (przez X.D.K.P.S). Pisownia. Fonetyka, "Poradnik Językowy" 2000, z. 7, s. 1-21.
• O polszczyźnie anonimowej gramatyki języka litewskiego z I ćwierci XIX wieku (przez X.D.K.P.S). Fleksja, składnia, słownictwo, "Prace Filologiczne" 2000, XLV. s. 225-244.
• O gwarze Kamionki koło Solecznik [w:] Język polski dawnych kresów wschodnich, t. II, pod red. J. Riegera, Wydawnictwo Naukowe "Semper", Warszawa 1999, s. 77-93.
• Zmiany i wahania rodzaju rzeczowników w polszczyźnie studentów polonistyki wileńskiej, "Prace Filologiczne" 1999, XLIV, s. 257-268.
• Z zagadnień sprawności i świadomości językowej. Jak studenci wileńscy odmieniają rzeczowniki? [w:] Sytuacja językowa na Wileńszczyźnie. Materiały z konferencji: "Socjo- i psycholingwistyczne uwarunkowania sytuacji językowej w Wilnie i na Wileńszczyźnie", pod red. J. Pomsty-Porayskiego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1999, s. 81-113.
• Uwagi o języku uczniów polskich szkół średnich na Litwie [w:] Język polski dawnych kresów wschodnich, t. II, pod red. J. Riegera, Wydawnictwo Nauko-we "Semper", Warszawa 1999, s. 47-55.
• Latynizmy wyrazowe w "Potopie" Henryka Sienkiewicza [w:] Słowa w różnych kontekstach, pod red. S. Dubisza, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1998, s. 89-132.
• Archaiczne italianizmy w "Potopie" Henryka Sienkiewicza [w:] Prace językoznawcze, pod red. W. Kupiszewskiego, Warszawa 1998, s. 151-159.
• Uwagi o sytuacji języka polskiego na Łotwie [w:] Język polski poza granicami kraju, pod red. J. Pomsty-Porayskiego i B. Janowskiej, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1997, t. 1, s. 52-61.
• Język polski na Łotwie [w:] Język polski poza granicami kraju, pod red. S. Dubisza, Uniwersytet Opolski - Instytut Filologii Polskiej, Opole 1997, s. 69-78.
• Społeczne uwarunkowania zapożyczeń rosyjskojęzycznych w polszczyźnie okresu zaborów [w:] Studia pragmalingwistyczne, Dom Wydawniczy ELIPSA, pod red. J. Porayskiego-Pomsty i H. Zgółkowej, Warszawa 1997, s. 59-81.
• Rusycyzmy słownikowe w polszczyźnie okresu zaborów (na podstawie prasy warszawskiej z lat 1795-1918), Warszawa 1996, ss. 361;
• Uwagi o błędach fleksyjnych w języku studentów polonistyki wileńskiej, "Poradnik Językowy" 1996, z. 9, s. 63-70.
• Archaizacja i archaizmy językowe w "Potopie" Henryka Sienkiewicza, "Ojczyzna-polszczyzna" Kwartalnik dla nauczycieli, nr 4 (55) 1996, s. 20-24.
• Dialekty i gwary polskie. Leksykon Omegi, Warszawa 1995 (współaut.: S. Dubisz, N. Kolis).
• Cechy fonetyczne i fleksyjne potocznej polszczyzny mówionej na Łotwie, "Poradnik Językowy" 1995, z. 3, s. 35-55.
• H. Karaś, N. Kolis, Polszczyzna dziewiętnastowiecznej gramatyki języka żmudzkiego Józefa Czułdy [w:] Studia z historii języka polskiego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1994, s. 135-161.
• Zakresy tematyczne zapożyczeń leksykalnych z języka rosyjskiego w polszczyźnie okresu zaborów (1795-1918) [w:] Granice i pogranicza. Język i historia, pod red. S. Dubisza, A. Nagórko, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1994, s. 197-209.
• Wpływy rosyjskie w języku XIX-wiecznych pamiętników ks. Karola Mikoszewskiego, "Prace Filologiczne" XXXVIII, 1993, s. 267-313.
• Rusycyzmy frazeologiczne w polszczyźnie okresu zaborów (na materiale prasy warszawskiej) [w:] Studia nad słownictwem XIX i XX wieku, t. II, pod red. W. Kupiszewskiego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1993, s. 126-151.
• Słownictwo dziewiętnastowiecznych "Kronik lwowskich" Jana Lama [w:] Studia nad słownictwem XIX wieku, t. I, pod red. W. Kupiszewskiego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1992, s. 65-86.
• Kalki semantyczne z języka rosyjskiego w polszczyźnie 2. połowy XIX i początków XX w. w świetle ówczesnych źródeł poprawnościowych [w:] Studia nad słownictwem XIX wieku, t. I, pod red. W. Kupiszewskiego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 1992, s. 105-137.
• Wschodniosłowiańskie zapożyczenia leksykalne w powieści Michała Czajkowskiego "Stefan Czarniecki", "Prace Filologiczne" XXXVII, 1992, s. 359-376.
• Słownictwo anglopolskie. Zasady i zakres opracowania leksykograficznego, pr. zb. pod red. E. Sękowskiej, Warszawa 1991 (współautorstwo całości publikacji).
• Neologizmy słowotwórcze w kronikach i powieściach Jana Lama, "Poradnik Językowy" 1990, z. 7, s. 521-529.
• Germanizmy leksykalne w "Kronikach lwowskich" Jana Lama, "Poradnik Językowy" 1989, z. 9-10, s. 639-648.

PODRĘCZNIKI I SKRYPTY

• Stylistyka. Wśród znaków kultury. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy III liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum, kl. III, MAC Edukacja, Kielce  2005, ss. 176. (współautor: E. Wierzbicka-Piotrowska),
• Kultura języka. Wśród znaków kultury. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy III liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum, kl. III, MAC Edukacja, Kielce  2003, ss. 176. (współautor: E. Wierzbicka-Piotrowska),
• Retoryka. Wśród znaków kultury. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy III liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum, kl. III, MAC Edukacja, Kielce 2002 (współautor: E. Wierzbicka-Piotrowska), ss. 176.
• Wędrówki językowe. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy III gimnazjum, Goleszów 2004, ss. 156.
• Wędrówki językowe. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy II gimnazjum, Goleszów 2003, ss. 150.
• Wędrówki językowe. Podręcznik do kształcenia językowego dla klasy I gimnazjum, Goleszów 2002, ss. 216.
• Podróże dalekie i bliskie. Podręcznik do kształcenia literackiego i językowego dla klasy VIII, wyd. I, Kaunas 1999, wyd. II, Kaunas 2001 (z A. Polakiewicz).
• Zeszyt ćwiczeń nr 1 dla klasy VIII, Leidykla "Šviesa", wyd. I, Kaunas 1999, wyd. II popr., Kaunas 2000, wyd. III, Kaunas 2001 (dla szkół polskich na Litwie).
• Zeszyt ćwiczeń nr 2 dla klasy VIII, Leidykla "Šviesa", wyd. I, Kaunas 1999, wyd. II popr., Kaunas 2000, wyd. III, Kaunas 2001 (dla szkół polskich na Litwie).
• Gramatyka języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, wybór i oprac. H. Karaś, Wydawnictwa Wydziału Polonistyki, wyd. I, Warszawa 1994, wyd. II, wyd. III, Warszawa 2001.
• Gramatyka historyczna języka polskiego, wybór i oprac. H. Karaś, Wydawnictwa Wydziału Polonistyki, Warszawa 1994.

UCZESTNICTWO W PRACACH ZESPOŁOWYCH

• od 1999 r. udział w pracach zespołu Zakładu Historii Języka Polskiego i Dialektologii UW Analizy tekstów staropolskich (opracowanie ponad 100 haseł do słownika etymologiczno-motywacyjnego staropolszczyzny oraz artykułu poświęcony analizie języka Legendy o świętym Aleksym (w druku);
• w latach 1998-1999 kierownik tematu finansowanego przez MEN "Język uczniów polskojęzycznych szkół średnich na Litwie. Kultura języka polskiego" (tekst Raportu złożony został w grudniu 1999 r. w MEN; 102 ss. komputeropisu);
• w latach 1988-1993 sekretarz zespołu badawczego zajmującego się słownictwem polskim XIX w.; od 1987 r. w pracach Zespołu Badań Języka Środowisk Polonijnych PJSIJP UW (por. Słownik wyrazów polonijnych. Zeszyt próbny, Warszawa 1988).